ရာစု၏ကပ်ဆိုးနှင့်ကိုဗစ်-၁၉ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုအပေါ်တရုတ်၏အကြီးအကျယ်ဖုံးကွယ်မှု

ရာစု၏ ကပ်ဆိုးနှင့် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုအပေါ် တရုတ်၏ အကြီးအကျယ် ဖုံးကွယ်မှု

ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ရောဂါသည် ကမ္ဘာကြီးကိုပျက်စီးစေခဲ့ပြီး ရာစုနှစ်၏ ကပ်ဆိုးကြီးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) မှ ကိုဗစ်-၁၉ဟုခေါ်သော SARS ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၁.၉ သန်း သေဆုံးစေပြီး ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးစီးဆင်းမှုကို အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေကာ သန်းနှင့်ချီသော လူများ၏ဘဝကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။

အချို့သောနိုင်ငံများသည် ကူးစက်ရောဂါ၏ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများကို တွန်းလှန်နေရဆဲဖြစ်သော်လည်း အချို့ကမူ သူတို့၏ကနဦး ထိတ်လန့်မှုကို ကျော်လွှားပြီး ယခုတွင်မူ ရောဂါမည်သို့ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့် အနာဂါတ်တွင် မည်သို့ကာကွယ်နိုင်ရန်ကို ရှာဖွေရန် ဆန္ဒရှိကြသည်။
ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်ပြည်နယ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တစ်လျှောက်လုံးနှင် ယခုအချိန်ထိတွင်မူ ကိုဗစ်-၁၉ ဖြစ်ပွားမှု ကနဦးအဆင့်တွင် သတင်းမှားများ အပါအဝင် ကောင်းစွာမကိုင်တွယ်မှုကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှ ဝေဖန်မှုများစွာအား ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်သည်။

တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ကိုင်တွယ်မှု ညံ့ဖျင်းခြင်းနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းအချက်အလက်များကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း အချိန်မီဖြန့်ဝေရန် ပျက်ကွက်ခြင်းတို့သည် SARS ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအား ကမ္ဘာ့အခြားဒေသများသို့ အလျင်အမြန်ပျံ့နှံ့စေကာ နိုင်ငံများစွာအား အငိုက်မိစေခဲ့သည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝူဟန်တွင် ကိုဗစ်-၁၉ဖြစ်ပွားမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းအချက်အလက်များကို ဖိနှိပ်ခြင်းနှင့် ထုတ်ဖော်ပြောရန် ကြိုးစားသူများအား နှုတ်ပိတ်ခြင်းများအတွက် တရုတ်သည် ပြင်းထန်စွာဝေဖန်ခံနေရသည်။

ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှု စတင်ချိန်မှစ၍ ဗိုင်းရပ်စ်မည်သို့ဖြစ်ပေါ်လာသည်နှင့် ၎င်းအတွက် မည်သူမည်ဝါက တာဝန်ရှိသည်ဆိုခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထင်ကြေးများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ကိုဗစ်-၁၉ဗိုင်းရပ်စ်သည် တရုတ်ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းကို ညွှန်ပြသည့် “သိသာထင်ရှားသော” သက်သေအထောက်အထားများရှိသည်ဟု အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး မိုက်ပွမ်ပီအိုမှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မေလတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာကြီးသည် ရာစုနှစ်၏ ကပ်ဘေးကြီးများအပေါ် အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ရှာဖွေတူးဖော်ခြင်းထက် အဖြေရှာရန် ပိုမိုပါဝင်လာသည်နှင့်အမျှ ဤကိစ္စသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာကြီးက ကူးစက်ရောဂါမှ ပြန်လည်နာလန်ထူသည်နှင့်အမျှ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်သော မေးခွန်းများ ပြန်လည်စတင်လာသည်။ Atossa Therapeutics Inc မှ COVID-19 ကုထုံးအစီအစဉ် နှစ်ခု၏ အကြီးအကဲ စတီဗင်ကွေး Steven Quay ပါရဂူဘွဲ့ယူ ဇင်နိုဒိုတွင် ထုတ်ဝေသည့်စာတမ်းတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်ရှိ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် ဗဟိုပြဇာတ်ရုံဌာနချုပ် အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံ အစပြုခဲ့ကြောင်း ပါရှိသည်။

‘ပထမ ကိုဗစ်-၁၉ မျိုးဗီဇ လူနာ စုဆောင်းမှုသည် တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်ရှိ PLA ဆေးရုံတွင် ရှိခဲ့သည်’ဟူသောစာတမ်းအရ PLA သည် ကိုဗစ်လူနာအချက်အလက်များကို တရုတ်အစိုးရက WHO နှင့် နိုင်ငံများရှိ လူများအတွက် အလားအလာရှိသော ခြိမ်းခြောက်မှုအား ကမ္ဘာသို့အကြောင်းကြားခဲ့ခြင်း မတိုင်မီ ရက်သတ္တပတ်များ စောလျင်စွာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာကွေး သည် သူ၏သုတေသနအတွက် အသုံးပြုသော ဂျာမန်ဒေတာဘေ့စ်အရ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံရသည့် ပထမဦးဆုံး လူလေးယောက်သည် PLA ထိန်းချုပ်ဆေးရုံမှဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

စိတ်ဝင်စားဖွယ်မှာ PLA ဆေးရုံသည် တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဗိုင်းရပ်စ်ဓလေ့ဆိုင်ရာ စုဆောင်းမှုဗဟိုဌာန၏ တရုတ်လုံခြုံရေးမြင့် ဇီဝလုံခြုံရေးဓာတ်ခွဲခန်းဖြစ်သော Wuhan Institute of Virology (WIV) နှင့် သုံး ကီလိုမီတာသာ ကွာဝေးသည်။ အဖွဲ့အစည်း၏ ဝဘ်ဆိုဒ်အရ WIV သည် အာရှတွင် အကြီးမားဆုံးသော ဗိုင်းရပ်စ်ဘဏ်ဖြစ်ပြီး ထိုတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲ ၁,၅၀၀ ရှိသည်။ WIV သည် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုက်ပွန်ပီယို မှ ဗိုင်းရပ်စ်၏ အကြောင်းရင်းဟု ရည်ညွှန်းသော တရုတ်ဓာတ်ခွဲခန်းဖြစ်သည်။
တရုတ်သည် ကမ္ဘာ့သိပ္ပံပညာရှင်များ WIV သို့ သွားခြင်းအား အကြိမ်ကြိမ် တားဆီးခဲ့ကြောင်း မိုက်ပွန်ပီယို က ပြောသည်။ ဝါရှင်တန်ပို့စ် Washington Post နှင့် Fox News တို့သည် ကိုဗစ်-၁၉သည် WIV မှ လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု စိုးရိမ်မိကြောင်း ပြောသည့် အမည်မဖော်လိုသူ သတင်းအ ရင်းအမြစ်များကို ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။ WIV မှ သုတေသီများသည် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာခြင်းမရှိကြောင်း ဝါရှင်တန်ပို့စ်တွင်ဖော်ပြထားကာ Fox News က ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ ‘လူနာသုည’ သည် ဌာနတွင် လေ့လာနေသည့် လင်းနို့ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုးကြောင့် ကူးစက်ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။

တရုတ်အာဏာပိုင်များကပင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလက်ခံထားသည့် ထင်ရှားသောသီအိုရီမှာ Zoonotic Origin သီအိုရီဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာဗိုင်းရပ်စ်သည် ဝူဟန်ရှိ အလွန် ကျန်းမာရေးနှင့် မညီသော တရားမဝင် စိုစွတ်သော ဈေးဖြစ်ပြီး ရောဂါများအတွက် မွေးဖွားရာနယ်ဖြစ်သည့် ဟူနန်ပင်လယ်စာဈေးမှ စတင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟူသော သီအိုရီဖြစ်သည်။
ဤအချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းအားဖြင့် ယခုအခါ ဓာတ်ခွဲခန်းတိရိစ္ဆာန်များအား ဈေးကွက်ထဲသို့ ဝင်ခွင့်ကို တားမြစ်ထားသည့် တရုတ်ဇီဝလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေအသစ်နှင့်အညီ ၎င်းသည် ဖြစ်နိုင်ချေရသည်။ ဥပဒေအသစ်အရ ဈေးကွက်ထဲ ဝင်ရန် ဓာတ်ခွဲခန်းတိရိစ္ဆာန်များကို တားမြစ်ခြင်းက ၎င်းတို့သည် အစောပိုင်းတွင် ဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်ရန် နည်းလမ်းရှာဖွေနေခဲ့ကာ တစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ကူးစက်ရောဂါအား ပျံ့နှံ့စေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် WIV မှ ဓာတ်ခွဲခန်းတိရိစ္ဆာန်များသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ မျိုးကွဲများကိုသယ်ဆောင်လာပြီး ဟူနန်ပင်လယ်စာဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကိုကူးစက်ခဲ့သည့် ဖြစ်နိုင်ချေ အလွန်များပြားသည်။
ကနဦး ဖြစ်ပွားစဉ်က တရုတ်၏ ဗိုင်းရပ်စ်ကို ကိုင်တွယ်ပုံသည် ၎င်း၏မူလအရင်းအမြစ် နောက်တစ်ခုကိုဖော်ပြသည်။ PLA ဆေးရုံရှိ ပထမလူနာ ၄ ဦးမှ နမူနာများကို ၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာအကုန်တွင် ရရှိမည်ဟု ဆိုသော်လည်း ဆေးရုံသည် အစောပိုင်း ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင်ပင် သူတို့အတွက် ပတ်သတ်သည့် ဖိုင်များရှိသည်။ ဤအချက်က တရုတ်အစိုးရနှင့် PLA တို့သည် နိုဝင်ဘာလကတည်းကပင် နမူနာများလာမည် သို့မဟုတ် နမူနာများကို စုဆောင်းလိမ့်မည်ဟု ကြိုသိထားသည်။ ဖြစ်ရပ်နှစ်ခုစလုံးက တရုတ်အစိုးရသည် ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်ကို ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက် အစောပိုင်းကတည်းက သိရှိပြီး အခြားကမ္ဘာ့ဒေသများနှင့် သတင်းအချက်အလက် မျှဝေခြင်းမရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။
PLA ဆေးရုံမှ ကိုဗစ်-၁၉ လူနာလေးဦးတွင် သိပ္ပံပညာရှင်များက “2019-nCoV ၏ အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သည်’ဟူသော လင်းနို့ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသည် WIV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ မျိုးကွဲနှင့်အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သည့် လူနာတစ်ဦး လည်းပါဝင်သည်။

အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက မကြာသေးမီက ‘Wuhan Institute of Virology ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခြင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ”အားထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အချက်အလက်အရ အမေရိကန်အစိုးရသည် အံ့အားသင့်ဖွယ် ဖွင့်ဟပြောဆိုမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချက်အလက်များအရ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CCP) သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်ကို စေ့စေ့စပ်စပ် စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် ကြိုးပမ်းမှုများကို တမင်တကာ ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည်။ အချက်အလက်များအရ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ မူလအစကို ရှာဖွေရမည့်အစား CCP သည် ‘လှည့်စားခြင်းနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ လှည့် စားခြင်း’ အတွက် ကြီးမားသောအရင်းအမြစ်များကို မြှုပ်နှံခဲ့သည်။ အချက်အလက်များအရ CCP ၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကို စွဲလမ်းမှုသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ လူများ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် လုံခြုံမှုကို ထိခိုက်စေသည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြောကြားချက်အရကူးစက်ရောဂါသည် WIV တွင်စတင်ခဲ့ပြီး WIV မှ သုတေသီများသည် 2019 ဆောင်းဦးရာသီတွင် ကိုဗစ်-၁၉ နှင့် ဆင်တူသည့် လက္ခဏာများဖြင့် ဖျားနာခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၀၄ SARS ဖြစ်ပွားမှုကဲ့သို့ WIV တွင် မတော် တဆကူးစက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကို အချက်အလက်စာရွက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ CCP သည် နိုင်ငံခြားမီဒီယာနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများအား WIV မှ သုတေသီများအား တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်းကို အကြိမ်ကြိမ်တားဆီးခဲ့သည်။ တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခုအနေနှင့် တရုတ်သည် ကိုဗစ်-၁၉ မျိုးကွဲများနှင့် အခြားကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အတွက် WIV မှတ်တမ်းများအား မပြန့်ပွားမီပေးသင့်ကြောင်း အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောခဲ့သည်။

အမေရိကန် အချက်အလက်များတွင် WIV ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော လျှို့ဝှက်စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ WIV သည် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဟု ဆိုသော်လည်း လျှို့ဝှက်စီမံကိန်းများတွင် တရုတ်စစ်တပ်နှင့် ရံဖန်ရံခါ အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးကြောင်း အမေရိကန်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည် WIV သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှစ၍ PLA အတွက် လျှို့ဝှက်သုတေသနပြုခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလလယ်တွင် စောလျင်သမျှစောကာ စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ကာကွယ်ဆေး၏ တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်မရပဲ PLA ဝန်ထမ်းများအား စတင်ထိုးပေးခဲ့ကာတရုတ်သည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အကြောင်း ကြိုတင်သိရှိထားခြင်း ရှိမရှိနှင့် ရောဂါမဖြစ်ပွားမီက ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခဲ့ခြင်း ရှိမရှိစသော သံသယများ ပေါ်ပေါက်လာစေသည်။

အဆက်မပြတ် တန်ပြန်တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ဝေဖန်မှုများကြားတွင် ၎င်း၏ အစိုးရနှင့် CCP သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဝန်းကျင် ဇာတ်ကြောင်းကို ပြောင်းလဲရန် အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးစားခဲ့သည်။ သူတို့ထံသို့ အပြစ်များ ကျရောက်ခြင်းကို လမ်းလွှဲရန် CCP သည် ဝါဒဖြန့်ချိရေးနှင့် ကိုဗစ်-၁၉ နှင့် ပတ်သက်သည့် မှားယွင်းသောသတင်းအချက်အလက်များကို ဖြန့်ရန် များပြားသော အရင်းအမြစ်များကို ရင်းနှီးမြှပ်နှံခဲ့သည်။ CCP ၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကိုစွဲလမ်းနေခြင်းသည် သူတို့အား CCP ဇာတ်ကြောင်းကို ဆန့်ကျင်ကာ ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ပတ်သက်သော အမှန်တရားကို ဖော်ထုတ်ရန်ကြိုးစားသူများအား နှုတ်ပိတ်ခြင်း၊ နှောင့်ယှက်ခြင်းနှင့် အပြစ်ပေးခြင်းတို့အား လုပ်ဆောင်လာစေသည်။
ဒေါက်တာ လီဝမ်လျန်းသည် သူ၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် ကမ္ဘာကြီးကို ဇန်နဝါရီလအစောပိုင်းတွင် သေစေနိုင်သော SARS ကဲ့သို့သော ရောဂါပိုးအကြောင်း သတိပေးရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သူ၏သတိပေးချက်ကို လိုက်နာမည့်အစား CCP သည်သူ့အား ‘ကောလာဟလများ’ပြန့်ပွားစေသည်ဟု စွပ်စွဲကာ ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းခဲ့သည်။ ကံမကောင်းအကြောင်းမလှစွာဖြင့် ဒေါက်တာလီသည် ၂၀၁၉ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအစောပိုင်းတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံခဲ့ရသည်။ တရုတ်အစိုးရသည် ဗိုင်းရပ်စ်အကြောင်း ပြောဆိုသူများအား နှုတ်ပိတ်ရန်ကြိုးပမ်းမှု နောက်တစ်ခုတွင် တရုတ်သည် နိုင်ငံသားသည်ဂျာနယ်လစ် Zhang Zhan အား ဝူဟန်ရှိ ဗိုင်းရပ်စ်၏ သက်ရောက်မှုများကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်းသောကြောင့် ထောင်ဒဏ်လေးနှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်။

ယူကေပါလီမန်အမတ်၏ အဆိုအရ WHO သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်၏ ရင်းမြစ်နှင့် ပတ်သက်သော အမှန်တရားကိုဖုံးကွယ်ရန် တရုတ်၏ကြိုးပမ်းမှုများတွင် အတော်အတန်ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။ ပါလီမန်အမတ် ဒန်ကန် ကပြောကြားသည်မှာ Wuhan တွင်ရှိသော WHO စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် သီးခြားရှိနေပြီး WIV ကိုစစ်ဆေးရန်ပင် တောင်းဆိုခြင်းမခံခဲ့ရပါ။ SUN မှ အစီရင်ခံစာအရ တရုတ်သည် ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလတွင် သတ်မှတ်ထားသော ‘အဆင့်တစ်’ ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်အား ဖျက်သိမ်းခြင်းအား အာရုံပြောင်းရန် အစိုးရသည် သေစေလောက်သော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ပတ်သက်သော သတင်းအချက်အလက်များကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် နှောင့်နှေး ကြေညာခဲ့သည်ဟု ဆာဒန်ကန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

CCP နှင့် တရုတ်တို့အနေဖြင့် စီးပွားရေးဆုံးရှုံးမှုအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ထရီလီယံဆုံးရှုံးစေနိုင်မည့် အမေရိကန်၏ အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများ ခံနေရသည်။ လာမည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပျံ့နှံ့မှု၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ တရုတ်ဖြစ်သည် ဟူသော စကားများ ပျံ့နှံ့သွားပါက ထိုသဘောတူညီချက်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်နိုင်သည်။
နှစ်သစ်မရောက်မီ လပေါင်းများစွာတွင် CCP နှင့်တရုတ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို လှည့်စား၍ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော စစ်အစိုးရဖြစ်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်၏ မူလရင်းမြစ်ကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် တရုတ်အစိုးရ၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အပြုအမူများနှင့် ယှဉ်လျင် အသေးအဖွဲသာဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အငြင်းပွားဖွယ်ကောင်းသော အမျိုးသားလုံခြုံရေးဥပဒေကို ပြဌာန်းခြင်းအားဖြင့် ဟောင်ကောင်အား အုပ်ချုပ်သည့်တရုတ် – ဗြိတိသျှစာချုပ်ကို ချိုးဖောက်ကာ ရာနှင့်ချီသော ငြိမ်းချမ်းသော ဒီမိုကရေစီလိုလားသူများကို ထောင်ချခဲ့သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်း တာကစ္စတန် (တရုတ်နိုင်ငံ ရှင်ကျန်း) မှ ဝီဂါမွတ်ဆလင်များကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများကို နှိပ်စက်ညှင်းပန်းခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အိန္ဒိယကဲ့သို့သောအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအား ရန်စတိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်အတွင်း ရန်လိုသော မိတ်ဆွေမဆန်သော လုပ်ရပ်များ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ရာစုနှစ်၏ ကပ်ဘေးကြီးတစ်ခုကြောင့် ကမ္ဘာကြီးကို ဒုက္ခရောက်စေခဲ့သည့် တရုတ်အပေါ် အထောက်အထားများအကြား ဤကဲ့သို့ တစ်ဖက်သတ်ဆန်သော၊ ကျင့်ဝတ်နှင့် မညီသော၊ လက်မခံနိုင်သေ အပြုအမူများသည် ကမ္ဘာ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ပြောင်းလဲရန် လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

Ref-Manish Shukla
Mizzima မှတဆင့်မျှဝေဖော်ပြပါသည်။
မူရင်းတင်ဆက်သူအားလေးစားစွာခရက်ဒစ်ပေးပါသည်။

zawgyi
ရာစု၏ ကပ်ဆိုးနှင့် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုအပေါ် တရုတ်၏ အကြီးအကျယ် ဖုံးကွယ်မှု

ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ရောဂါသည် ကမ္ဘာကြီးကိုပျက်စီးစေခဲ့ပြီး ရာစုနှစ်၏ ကပ်ဆိုးကြီးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) မှ ကိုဗစ်-၁၉ဟုခေါ်သော SARS ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၁.၉ သန်း သေဆုံးစေပြီး ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးစီးဆင်းမှုကို အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေကာ သန်းနှင့်ချီသော လူများ၏ဘဝကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။

အချို့သောနိုင်ငံများသည် ကူးစက်ရောဂါ၏ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများကို တွန်းလှန်နေရဆဲဖြစ်သော်လည်း အချို့ကမူ သူတို့၏ကနဦး ထိတ်လန့်မှုကို ကျော်လွှားပြီး ယခုတွင်မူ ရောဂါမည်သို့ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့် အနာဂါတ်တွင် မည်သို့ကာကွယ်နိုင်ရန်ကို ရှာဖွေရန် ဆန္ဒရှိကြသည်။
ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်ပြည်နယ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တစ်လျှောက်လုံးနှင် ယခုအချိန်ထိတွင်မူ ကိုဗစ်-၁၉ ဖြစ်ပွားမှု ကနဦးအဆင့်တွင် သတင်းမှားများ အပါအဝင် ကောင်းစွာမကိုင်တွယ်မှုကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှ ဝေဖန်မှုများစွာအား ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်သည်။

တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ကိုင်တွယ်မှု ညံ့ဖျင်းခြင်းနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းအချက်အလက်များကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း အချိန်မီဖြန့်ဝေရန် ပျက်ကွက်ခြင်းတို့သည် SARS ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအား ကမ္ဘာ့အခြားဒေသများသို့ အလျင်အမြန်ပျံ့နှံ့စေကာ နိုင်ငံများစွာအား အငိုက်မိစေခဲ့သည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝူဟန်တွင် ကိုဗစ်-၁၉ဖြစ်ပွားမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းအချက်အလက်များကို ဖိနှိပ်ခြင်းနှင့် ထုတ်ဖော်ပြောရန် ကြိုးစားသူများအား နှုတ်ပိတ်ခြင်းများအတွက် တရုတ်သည် ပြင်းထန်စွာဝေဖန်ခံနေရသည်။

ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှု စတင်ချိန်မှစ၍ ဗိုင်းရပ်စ်မည်သို့ဖြစ်ပေါ်လာသည်နှင့် ၎င်းအတွက် မည်သူမည်ဝါက တာဝန်ရှိသည်ဆိုခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထင်ကြေးများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ကိုဗစ်-၁၉ဗိုင်းရပ်စ်သည် တရုတ်ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းကို ညွှန်ပြသည့် “သိသာထင်ရှားသော” သက်သေအထောက်အထားများရှိသည်ဟု အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး မိုက်ပွမ်ပီအိုမှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မေလတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာကြီးသည် ရာစုနှစ်၏ ကပ်ဘေးကြီးများအပေါ် အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ရှာဖွေတူးဖော်ခြင်းထက် အဖြေရှာရန် ပိုမိုပါဝင်လာသည်နှင့်အမျှ ဤကိစ္စသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာကြီးက ကူးစက်ရောဂါမှ ပြန်လည်နာလန်ထူသည်နှင့်အမျှ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်သော မေးခွန်းများ ပြန်လည်စတင်လာသည်။ Atossa Therapeutics Inc မှ COVID-19 ကုထုံးအစီအစဉ် နှစ်ခု၏ အကြီးအကဲ စတီဗင်ကွေး Steven Quay ပါရဂူဘွဲ့ယူ ဇင်နိုဒိုတွင် ထုတ်ဝေသည့်စာတမ်းတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်ရှိ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် ဗဟိုပြဇာတ်ရုံဌာနချုပ် အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံ အစပြုခဲ့ကြောင်း ပါရှိသည်။

‘ပထမ ကိုဗစ်-၁၉ မျိုးဗီဇ လူနာ စုဆောင်းမှုသည် တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်ရှိ PLA ဆေးရုံတွင် ရှိခဲ့သည်’ဟူသောစာတမ်းအရ PLA သည် ကိုဗစ်လူနာအချက်အလက်များကို တရုတ်အစိုးရက WHO နှင့် နိုင်ငံများရှိ လူများအတွက် အလားအလာရှိသော ခြိမ်းခြောက်မှုအား ကမ္ဘာသို့အကြောင်းကြားခဲ့ခြင်း မတိုင်မီ ရက်သတ္တပတ်များ စောလျင်စွာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာကွေး သည် သူ၏သုတေသနအတွက် အသုံးပြုသော ဂျာမန်ဒေတာဘေ့စ်အရ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံရသည့် ပထမဦးဆုံး လူလေးယောက်သည် PLA ထိန်းချုပ်ဆေးရုံမှဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

စိတ်ဝင်စားဖွယ်မှာ PLA ဆေးရုံသည် တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဗိုင်းရပ်စ်ဓလေ့ဆိုင်ရာ စုဆောင်းမှုဗဟိုဌာန၏ တရုတ်လုံခြုံရေးမြင့် ဇီဝလုံခြုံရေးဓာတ်ခွဲခန်းဖြစ်သော Wuhan Institute of Virology (WIV) နှင့် သုံး ကီလိုမီတာသာ ကွာဝေးသည်။ အဖွဲ့အစည်း၏ ဝဘ်ဆိုဒ်အရ WIV သည် အာရှတွင် အကြီးမားဆုံးသော ဗိုင်းရပ်စ်ဘဏ်ဖြစ်ပြီး ထိုတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲ ၁,၅၀၀ ရှိသည်။ WIV သည် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုက်ပွန်ပီယို မှ ဗိုင်းရပ်စ်၏ အကြောင်းရင်းဟု ရည်ညွှန်းသော တရုတ်ဓာတ်ခွဲခန်းဖြစ်သည်။
တရုတ်သည် ကမ္ဘာ့သိပ္ပံပညာရှင်များ WIV သို့ သွားခြင်းအား အကြိမ်ကြိမ် တားဆီးခဲ့ကြောင်း မိုက်ပွန်ပီယို က ပြောသည်။ ဝါရှင်တန်ပို့စ် Washington Post နှင့် Fox News တို့သည် ကိုဗစ်-၁၉သည် WIV မှ လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု စိုးရိမ်မိကြောင်း ပြောသည့် အမည်မဖော်လိုသူ သတင်းအ ရင်းအမြစ်များကို ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။ WIV မှ သုတေသီများသည် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာခြင်းမရှိကြောင်း ဝါရှင်တန်ပို့စ်တွင်ဖော်ပြထားကာ Fox News က ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ ‘လူနာသုည’ သည် ဌာနတွင် လေ့လာနေသည့် လင်းနို့ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုးကြောင့် ကူးစက်ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။

တရုတ်အာဏာပိုင်များကပင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလက်ခံထားသည့် ထင်ရှားသောသီအိုရီမှာ Zoonotic Origin သီအိုရီဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာဗိုင်းရပ်စ်သည် ဝူဟန်ရှိ အလွန် ကျန်းမာရေးနှင့် မညီသော တရားမဝင် စိုစွတ်သော ဈေးဖြစ်ပြီး ရောဂါများအတွက် မွေးဖွားရာနယ်ဖြစ်သည့် ဟူနန်ပင်လယ်စာဈေးမှ စတင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟူသော သီအိုရီဖြစ်သည်။
ဤအချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းအားဖြင့် ယခုအခါ ဓာတ်ခွဲခန်းတိရိစ္ဆာန်များအား ဈေးကွက်ထဲသို့ ဝင်ခွင့်ကို တားမြစ်ထားသည့် တရုတ်ဇီဝလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေအသစ်နှင့်အညီ ၎င်းသည် ဖြစ်နိုင်ချေရသည်။ ဥပဒေအသစ်အရ ဈေးကွက်ထဲ ဝင်ရန် ဓာတ်ခွဲခန်းတိရိစ္ဆာန်များကို တားမြစ်ခြင်းက ၎င်းတို့သည် အစောပိုင်းတွင် ဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်ရန် နည်းလမ်းရှာဖွေနေခဲ့ကာ တစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ကူးစက်ရောဂါအား ပျံ့နှံ့စေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် WIV မှ ဓာတ်ခွဲခန်းတိရိစ္ဆာန်များသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ မျိုးကွဲများကိုသယ်ဆောင်လာပြီး ဟူနန်ပင်လယ်စာဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကိုကူးစက်ခဲ့သည့် ဖြစ်နိုင်ချေ အလွန်များပြားသည်။
ကနဦး ဖြစ်ပွားစဉ်က တရုတ်၏ ဗိုင်းရပ်စ်ကို ကိုင်တွယ်ပုံသည် ၎င်း၏မူလအရင်းအမြစ် နောက်တစ်ခုကိုဖော်ပြသည်။ PLA ဆေးရုံရှိ ပထမလူနာ ၄ ဦးမှ နမူနာများကို ၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာအကုန်တွင် ရရှိမည်ဟု ဆိုသော်လည်း ဆေးရုံသည် အစောပိုင်း ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင်ပင် သူတို့အတွက် ပတ်သတ်သည့် ဖိုင်များရှိသည်။ ဤအချက်က တရုတ်အစိုးရနှင့် PLA တို့သည် နိုဝင်ဘာလကတည်းကပင် နမူနာများလာမည် သို့မဟုတ် နမူနာများကို စုဆောင်းလိမ့်မည်ဟု ကြိုသိထားသည်။ ဖြစ်ရပ်နှစ်ခုစလုံးက တရုတ်အစိုးရသည် ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်ကို ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက် အစောပိုင်းကတည်းက သိရှိပြီး အခြားကမ္ဘာ့ဒေသများနှင့် သတင်းအချက်အလက် မျှဝေခြင်းမရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။
PLA ဆေးရုံမှ ကိုဗစ်-၁၉ လူနာလေးဦးတွင် သိပ္ပံပညာရှင်များက “2019-nCoV ၏ အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သည်’ဟူသော လင်းနို့ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသည် WIV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ မျိုးကွဲနှင့်အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သည့် လူနာတစ်ဦး လည်းပါဝင်သည်။

အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက မကြာသေးမီက ‘Wuhan Institute of Virology ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခြင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ”အားထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အချက်အလက်အရ အမေရိကန်အစိုးရသည် အံ့အားသင့်ဖွယ် ဖွင့်ဟပြောဆိုမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချက်အလက်များအရ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CCP) သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်ကို စေ့စေ့စပ်စပ် စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် ကြိုးပမ်းမှုများကို တမင်တကာ ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည်။ အချက်အလက်များအရ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ မူလအစကို ရှာဖွေရမည့်အစား CCP သည် ‘လှည့်စားခြင်းနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ လှည့် စားခြင်း’ အတွက် ကြီးမားသောအရင်းအမြစ်များကို မြှုပ်နှံခဲ့သည်။ အချက်အလက်များအရ CCP ၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကို စွဲလမ်းမှုသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ လူများ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် လုံခြုံမှုကို ထိခိုက်စေသည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြောကြားချက်အရကူးစက်ရောဂါသည် WIV တွင်စတင်ခဲ့ပြီး WIV မှ သုတေသီများသည် 2019 ဆောင်းဦးရာသီတွင် ကိုဗစ်-၁၉ နှင့် ဆင်တူသည့် လက္ခဏာများဖြင့် ဖျားနာခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၀၄ SARS ဖြစ်ပွားမှုကဲ့သို့ WIV တွင် မတော် တဆကူးစက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကို အချက်အလက်စာရွက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ CCP သည် နိုင်ငံခြားမီဒီယာနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများအား WIV မှ သုတေသီများအား တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်းကို အကြိမ်ကြိမ်တားဆီးခဲ့သည်။ တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခုအနေနှင့် တရုတ်သည် ကိုဗစ်-၁၉ မျိုးကွဲများနှင့် အခြားကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အတွက် WIV မှတ်တမ်းများအား မပြန့်ပွားမီပေးသင့်ကြောင်း အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောခဲ့သည်။

အမေရိကန် အချက်အလက်များတွင် WIV ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော လျှို့ဝှက်စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ WIV သည် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဟု ဆိုသော်လည်း လျှို့ဝှက်စီမံကိန်းများတွင် တရုတ်စစ်တပ်နှင့် ရံဖန်ရံခါ အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးကြောင်း အမေရိကန်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည် WIV သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှစ၍ PLA အတွက် လျှို့ဝှက်သုတေသနပြုခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလလယ်တွင် စောလျင်သမျှစောကာ စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ကာကွယ်ဆေး၏ တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်မရပဲ PLA ဝန်ထမ်းများအား စတင်ထိုးပေးခဲ့ကာတရုတ်သည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အကြောင်း ကြိုတင်သိရှိထားခြင်း ရှိမရှိနှင့် ရောဂါမဖြစ်ပွားမီက ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခဲ့ခြင်း ရှိမရှိစသော သံသယများ ပေါ်ပေါက်လာစေသည်။

အဆက်မပြတ် တန်ပြန်တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ဝေဖန်မှုများကြားတွင် ၎င်း၏ အစိုးရနှင့် CCP သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဝန်းကျင် ဇာတ်ကြောင်းကို ပြောင်းလဲရန် အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးစားခဲ့သည်။ သူတို့ထံသို့ အပြစ်များ ကျရောက်ခြင်းကို လမ်းလွှဲရန် CCP သည် ဝါဒဖြန့်ချိရေးနှင့် ကိုဗစ်-၁၉ နှင့် ပတ်သက်သည့် မှားယွင်းသောသတင်းအချက်အလက်များကို ဖြန့်ရန် များပြားသော အရင်းအမြစ်များကို ရင်းနှီးမြှပ်နှံခဲ့သည်။ CCP ၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကိုစွဲလမ်းနေခြင်းသည် သူတို့အား CCP ဇာတ်ကြောင်းကို ဆန့်ကျင်ကာ ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ပတ်သက်သော အမှန်တရားကို ဖော်ထုတ်ရန်ကြိုးစားသူများအား နှုတ်ပိတ်ခြင်း၊ နှောင့်ယှက်ခြင်းနှင့် အပြစ်ပေးခြင်းတို့အား လုပ်ဆောင်လာစေသည်။
ဒေါက်တာ လီဝမ်လျန်းသည် သူ၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် ကမ္ဘာကြီးကို ဇန်နဝါရီလအစောပိုင်းတွင် သေစေနိုင်သော SARS ကဲ့သို့သော ရောဂါပိုးအကြောင်း သတိပေးရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သူ၏သတိပေးချက်ကို လိုက်နာမည့်အစား CCP သည်သူ့အား ‘ကောလာဟလများ’ပြန့်ပွားစေသည်ဟု စွပ်စွဲကာ ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းခဲ့သည်။ ကံမကောင်းအကြောင်းမလှစွာဖြင့် ဒေါက်တာလီသည် ၂၀၁၉ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအစောပိုင်းတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံခဲ့ရသည်။ တရုတ်အစိုးရသည် ဗိုင်းရပ်စ်အကြောင်း ပြောဆိုသူများအား နှုတ်ပိတ်ရန်ကြိုးပမ်းမှု နောက်တစ်ခုတွင် တရုတ်သည် နိုင်ငံသားသည်ဂျာနယ်လစ် Zhang Zhan အား ဝူဟန်ရှိ ဗိုင်းရပ်စ်၏ သက်ရောက်မှုများကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်းသောကြောင့် ထောင်ဒဏ်လေးနှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်။

ယူကေပါလီမန်အမတ်၏ အဆိုအရ WHO သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်၏ ရင်းမြစ်နှင့် ပတ်သက်သော အမှန်တရားကိုဖုံးကွယ်ရန် တရုတ်၏ကြိုးပမ်းမှုများတွင် အတော်အတန်ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။ ပါလီမန်အမတ် ဒန်ကန် ကပြောကြားသည်မှာ Wuhan တွင်ရှိသော WHO စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် သီးခြားရှိနေပြီး WIV ကိုစစ်ဆေးရန်ပင် တောင်းဆိုခြင်းမခံခဲ့ရပါ။ SUN မှ အစီရင်ခံစာအရ တရုတ်သည် ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလတွင် သတ်မှတ်ထားသော ‘အဆင့်တစ်’ ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်အား ဖျက်သိမ်းခြင်းအား အာရုံပြောင်းရန် အစိုးရသည် သေစေလောက်သော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ပတ်သက်သော သတင်းအချက်အလက်များကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် နှောင့်နှေး ကြေညာခဲ့သည်ဟု ဆာဒန်ကန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

CCP နှင့် တရုတ်တို့အနေဖြင့် စီးပွားရေးဆုံးရှုံးမှုအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ထရီလီယံဆုံးရှုံးစေနိုင်မည့် အမေရိကန်၏ အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများ ခံနေရသည်။ လာမည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပျံ့နှံ့မှု၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ တရုတ်ဖြစ်သည် ဟူသော စကားများ ပျံ့နှံ့သွားပါက ထိုသဘောတူညီချက်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်နိုင်သည်။
နှစ်သစ်မရောက်မီ လပေါင်းများစွာတွင် CCP နှင့်တရုတ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို လှည့်စား၍ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော စစ်အစိုးရဖြစ်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ကိုဗစ်-၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်၏ မူလရင်းမြစ်ကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် တရုတ်အစိုးရ၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အပြုအမူများနှင့် ယှဉ်လျင် အသေးအဖွဲသာဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အငြင်းပွားဖွယ်ကောင်းသော အမျိုးသားလုံခြုံရေးဥပဒေကို ပြဌာန်းခြင်းအားဖြင့် ဟောင်ကောင်အား အုပ်ချုပ်သည့်တရုတ် – ဗြိတိသျှစာချုပ်ကို ချိုးဖောက်ကာ ရာနှင့်ချီသော ငြိမ်းချမ်းသော ဒီမိုကရေစီလိုလားသူများကို ထောင်ချခဲ့သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်း တာကစ္စတန် (တရုတ်နိုင်ငံ ရှင်ကျန်း) မှ ဝီဂါမွတ်ဆလင်များကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများကို နှိပ်စက်ညှင်းပန်းခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အိန္ဒိယကဲ့သို့သောအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအား ရန်စတိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်အတွင်း ရန်လိုသော မိတ်ဆွေမဆန်သော လုပ်ရပ်များ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ရာစုနှစ်၏ ကပ်ဘေးကြီးတစ်ခုကြောင့် ကမ္ဘာကြီးကို ဒုက္ခရောက်စေခဲ့သည့် တရုတ်အပေါ် အထောက်အထားများအကြား ဤကဲ့သို့ တစ်ဖက်သတ်ဆန်သော၊ ကျင့်ဝတ်နှင့် မညီသော၊ လက်မခံနိုင်သေ အပြုအမူများသည် ကမ္ဘာ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ပြောင်းလဲရန် လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

Ref-Manish Shukla
Mizzima မှတဆင့်မျှဝေဖော်ပြပါသည်။
မူရင်းတင်ဆက်သူအားလေးစားစွာခရက်ဒစ်ပေးပါသည်။