ကမ္ဘာပေါ်ကအစောဆုံးပန်းချီ ၁၀ ခု

မူရင်း ရေးသားသူ – မောင်သာ(ရှေးဟောင်းသုတေသန)

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ ရှေးဟောင်း သုတေသနပညာရှင်များသည် စဉ်ဆက်မပြတ် စူးစမ်း လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြကာ ဤကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဦးလူသားတို့၏ ရုပ်ကြွင်းများ၊အသုံးအဆောင်များ၊ အနုလက်ရာများ၊ လက်နက်များ စသည့် ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းများနှင့်အတူ ရှေးဟောင်း မြို့ပြများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ် လူသားများ၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများဖြင့် ရေးဆွဲခဲ့ကြသော ပန်းချီဟု ခေါ်ဆိုရမည့် ရုပ်ပုံများကိုလည်း ယင်းတို့ နေထိုင်ခဲ့ရာ ဒေသများတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြရသည်။

ကျောက်ခေတ် ကာလတွင် လူသားများသည် ကျောက်လိုဏ်ဂူများ အတွင်း နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ယင်းတို့ နေထိုင်ခဲ့သည့် အချို့သော ကျောက်ဂူနံရံများ ပေါ်တွင် ကျောက်ခေတ် လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့ကြသည့် ပန်းချီ ရုပ်ပုံ များကို ယနေ့တိုင် မြင်တွေ့နိုင် ပေသည်။

ပြဒါးလင်းဂူ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်ခေတ်သစ် (Neolithic) ကာလတွင် ကျောက်ခေတ် လူသားများ နေထိုင်ခဲ့သည့် ပြဒါးလင်းဂူ ကို ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က ရှေးဟောင်းသုတေသန ဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးအောင်သော် ခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့က တူးဖော်ခဲ့ရာ ဂူအမှတ် (၁) အတွင်းတွင် ရှေးဦးကျောက်ခေတ် လူသားများ ရေးဆွဲထားခဲ့သည့် ရုပ်ပုံများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

ပြဒါးလင်းဂူသည် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ရွာငံမြို့၏ အနောက်ဘက် ယွန်းယွန်း ၁၀ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ညောင်ချပ်ရွာမှ အရှေ့ဘက်သို့ သုံးမိုင်ခန့် ကွာဝေးပြီး ရေဘုတ် ရွာဟောင်း၏ အနောက်ဘက် တစ်မိုင်ကျော် ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၁၀၅၀ ပေ အမြင့်တွင် တည်ရှိကာ ဂူပေါက်များသည် မြေပြင် မှ ပေ ၅၀ မှ ပေ ၇၀ အထိမြင့်သော တောင်ကမ်းပါးယံတွင် တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေကြသည်။ ပြဒါးလင်းဂူသည် အနောက်ဘက်ဂူ နှင့် အရှေ့ဘက်ဂူ နှစ်ခုရှိပြီး ဂူနှစ်ခုလုံးသည် ထုံးကျောက်ဂူများ ဖြစ်ကြကာ အနောက်ဘက်လိုဏ်ဂူ အတွင်းဝယ် ကျောက်စက် ပန်းဆွဲ နှင့် ကျောက်စက် မိုးမျှော်များ ရှိသည်။ ယင်း နောက်ဘက်လိုဏ်ဂူသည် တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ ကျယ်ဝန်းသော ဂူကြီးကိုးခှ တန်းစီလျက် တစ်ခု နှင့် တစ်ခု ကျဉ်းမြောင်းသော ဂူငယ်များဖြင့် ဆက်လျက်ရှိနေပြီး အနောက်ဂူသည် ပေ ၈၀၀ ခန့်ရှည်လျားပြီး ဂူ တစ်လျှောက်တွင် မှောင်မိုက်၍ စွတ်စိုနေသည်။

အရှေ့ဘက်ဂူမှာ အနောက်ဘက်ဂူ မှ ကိုက် ၂၀၀ ခန့်သာ ကွာဝေးပြီး အလင်းရောင် နှင့် လေကောင်းလေသန့် ကောင်းစွာ ရရှိပြီး အလယ်တွင် ဂူနံရံမှာ ရှေ့သို့ စွန်းထွက် နေသဖြင့် နှစ်ပိုင်းကန့်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ ယင်း အရှေ့ဘက်ဂူ၏ နံရံပေါ်တွင် ဂူကြမ်းပြင်မှ ၁၀ ပေ ၊ ၁၂ ပေ ခန့် အမြင့်တွင် နီညိုရောင် ရေးဆွဲထားသော ပန်းချီ ရုပ်ပုံများ ရှိနေပြီး လက်ဝါးပုံ နှစ်ခု ၊ နေပုံ တစ်ခု နှင့် တိရိစ္ဆာန်ပုံ များ အပါအဝင် ၁၂ ပုံဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျောက်ခေတ်ဦး ကာလမှ လူသားတို့၏ နံရံ ဆေးပန်းချီများကဲ့သို့ပင် အချို့သော နိုင်ငံများတွင်လည်း ရှေးခေတ်လူသားတို့၏ နံရံပန်းချီများကို တွေ့ရှိနိုင်ရာ ကမ္ဘာအနှံ့မှ ခရီးသွားများ သွားရောက် လေ့လာ ကြည့်ရှု နိုင်ကြသည်။

၁။ လက်စ်ကောက် (ပြင်သစ်)

ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနောက် တောင်ပိုင်းရှိ Lascaux လိုဏ်ဂူများသည် သမိုင်းမတင်မီ ကာလကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော ဂူ အစုအဝေး တစ်ခုဖြစ်ပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဆွဲဆောင်မှု ကောင်းလှသော ဂူနံရံပန်းချီများကြောင့် ထင်ရှားသည်။

သက်တမ်း နှစ်ပေါင်း ၁၇၀၀၀ ရှိကြောင်း ပညာရှင်တို့ ခန့်မှန်းထားကြသည့် Lascaux လိုဏ်ဂူမှ နံရံပန်းချီများသည် ဂူအဝင်အဝနှင့် မလှမ်းမကမ်းတွင် တည်ရှိနေကြပြီး ဖယောင်းတိုင် အလင်းရောင်ဖြင့် ရေးဆွဲခဲ့သည်ဟု ယူဆထားကြသည်။ ယင်းတို့အနက် အထင်ရှားဆုံး ပုံမှာ နွားများ၊ မြင်းများနှင့် သမင်များကို တစ်စုတစ်ဝေးတည်း ရေးဆွဲထားသော ပုံပင် ဖြစ်သည်။ နွားတစ်ကောင်၏ ပုံသည် ၅.၂ မီတာ (၁၇ ပေ) မျှပင် ရှိလေရာ တွေ့ရှိသမျှသော ဂူနံရံပန်းချီများတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။

Lascaux လိုဏ်ဂူများရှိ နံရံပန်းချီများကို လာရောက် ကြည့်ရှုကြသူများ အလွန်များပြားလှသဖြင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့် ပြင်သစ်အစိုးရက Lascaux လိုဏ်ဂူများကို အပြီးပိတ်ခဲ့ပြီး Lascaux II လိုဏ်ဂူတစ်ခုကို Lascaux လိုဏ်ဂူများ အနီးတွင် တည်ဆောက် ပေးခဲ့ပြီး မူလ လိုဏ်ဂူများ၏ ပုံတူများကို ကြည့်ရှုနိုင်ရန် စီစဉ်ပေးထားသည်။

၂။ အယ်တာမီယား (စပိန်)

၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် စပိန်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိခဲ့သော Altamia ဂူသည် ကျောက်ခေတ် ဂူနံရံဆေး ပန်းချီများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည့် ပထမဆုံး ဂူဖြစ်သည်။တွေ့ရှိရသော ပန်းချီပုံများသည် လက်ရာ မြောက်လွန်းလှသဖြင့် သိပ္ပံ ပညာရှင်များက ရှေးကျောက် ခေတ်လက်ရာမှ ဟုတ်ပါလေစဟုပင် သံသယဝင်ခဲ့ကြပြီး ဂူကို တွေ့ရှိခဲ့သူ မာစီလီနို (Maecelino Sanz de Sautuola) က အတုရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ဟုပင် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ လူအများစုကလည်း ရှေးဦးလူသားများ အနေဖြင့် အနုပညာလက်ရာ မြောက်သော ဖန်တီးမှုမျိုးကို ပြုလုပ်နိုင်သည့် ဉာဏ်စွမ်းရည် မရှိနိုင်ဟု ယုံကြည်ထားကြသည်။

သို့သော်လည်း ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် ထိုဂူနံရံ ပန်းချီများသည် ရှေးလူသားတို့ ရေးဆွဲခဲ့သော လက်ရာစစ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။အယ်တာမီယာဂူသည် မီးသွေး၊မြေစေးဝါတို့ဖြင့် ရေးဆွဲထားသော မြင်းများ၊ကျွဲရိုင်းများနှင့် လက်ဗွေရာများကို အကောင်းမွန်ဆုံး ဖြစ်အောင် ထိန်းသိမ်းထားသည့် သဘာ၀ လိုဏ်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေသည်။

၃။ ကာကာဒူး (သြစတြေးလျ)

Aboriginal rock art at Nourlangie, Kakadu National Park, Northern Territory, Australia

သြစတြေးလျ နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ Kakadu အမျိုးသား ဥယျာဉ်တွင် ရှေးအကျဆုံး လူသားအရိုင်း တို့၏ ပန်းချီ လက်ရာများကို စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ကာကာဒူး၏ ကျောက်နံရံစောင်းနှင့် ကျောက်သားပြင် တလျှောက်တွင် အနုလက်ရာပေါင်း ငါးထောင်ကျော်မျှ ရှိရာမူလ ပန်းချီကားများ၏ သက်တမ်းသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း၂၀၀၀၀ ခန့်က ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းထား သော်လည်း လက်ရှိ မြင်ရသော ပန်းချီများ၏ သက်တမ်းမှာမူ နှစ်ပေါင်း ၁၅၀၀ မျှသာ ရှိသည်။ ယင်းနေရာတွင် တိရိစ္ဆာန်တို့၏ ခန္ဓာကိုယ် အပြင်ပိုင်း ကိုသာမက အရိုးနှင့် အတွင်းပိုင်းကိုပါ ဓာတ်မှန် ရိုက်ထားသကဲ့သို့ ရေးဆွဲထားသော ပုံများကို မြင်တွေ့ ကြရပေသည်။

၄။ ချောဗေး (ပြင်သစ်)

ပြင်သစ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း၊ Chauvet လိုဏ်ဂူများတွင် ကမ္ဘာ့ရှေးဦး သမိုင်း မတင်မီခေတ်က လူသားတို့ရေးဆွဲ ခဲ့ကြသော နံရံပန်းချီရုပ်ပုံများကို တွေ့ရှိရသည်။ လိုဏ်ဂူအတွင်းမှ ရုပ်ပုံများကို ရေဒီယို ကာဗွန်ဓာတ်ခွဲခြင်းဖြင့် သက်တမ်း တွက်ချက်ကြည့်ရာဝယ် နှစ်ပေါင်း ၃၂၀၀၀ ခန့်မျှရှိသည်ကို တွေ့ကြရပေသည်။ အဆိုပါ လိုဏ်ဂူကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ချောဗေး (Jean-Marie Chauvet) ဦးဆောင်သော လိုဏ်ပညာရှင်အဖွဲ့က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လိုဏ်ဂူနံရံတွင် ရှေးဆင်ရိုင်း၊ မြင်းများ၊ခြင်္သေ့များ၊ ဝက်ဝံများ၊ကြံ့ပုံများ ရေးဆွဲထားပြီး ပြင်ညီ တစ်ခုပေါ်မှာပင် အကောင်မျိုးစုံကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်နိုင်သော အဝေးအနီး မြင်စံနစ်ဖြင့် ခေတ်မီနည်းပညာကို သုံးစွဲထားသည်ကို တွေ့ရှိရပေသည်။

၅။ တာဒရက် အကာကပ်စ် (လစ်ဗျား)

လစ်ဗျား နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း၊ ဆာဟာရ သဲကန္တာရ အတွင်းရှိ Tadrat Acacus တောင်တန်း ဒေသသည်ဘီစီ ၁၂၀၀၀ မှ အေဒီ ၁၀၀ ခုနှစ်အတွင်းက ရေးဆွဲထားခဲ့သည့် ကျောက်ပန်းချီများကြောင့် လူသိများလှသည်။ ပန်းချီကားများသည် ဆာဟာရဒေသ၏ မူလစွတ်စိုခဲ့သော ပတ်ဝန်းကျင်မှ ကန္တာရအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့မှုများကို ထင်ဟပ် ရေးဆွဲထားသည်။

လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ကိုးထောင်ခန့်က ဆာဟာရ ဝန်းကျင်ဒေသများသည် ရေကန်များ၊တောအုပ်များတွင် တောရိုင်းသတ္တဝါ အုပ်စုများ ကျင်လည် ကျက်စားကာ စိမ်းလန်းစိုပြေခဲ့မှုကို ကျောက်တောင်များပေါ်တွင် သစ်ကုလားအုပ်များ၊ ဆင်များ၊ ငှက် ကုလားအုပ်များဖြင့် ရှေးလူသားတို့ ရေးဆွဲ မှတ်တမ်း တင်ခဲ့ကြသည်။

၆။ လားစ်ဂဲ (ဆိုမာလီယာ)

ဆိုမာလီယာ နိုင်ငံ အနောက် မြောက်ပိုင်းမှ Laas Gaal သည် လိုဏ်ဂူများနှင့် ကျောက်တောင်များ စုဝေးတည်ရှိ နေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အာဖရိက ဦးချို နှင့် အာဖရိကတိုက်ဟု အများသိရှိထားကြသော ယင်းဒေသတွင် သမိုင်းဦး ရှေးအကျဆုံး ကာလများအတွင်း ကျောက်သားပေါ်တွင် ရေးဆွဲထားခဲ့သည့် ရုပ်ပုံပန်းချီများ ရှိသည်။ ထို ရုပ်ပုံများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ် ၁၁၀၀၀ မှ နှစ် ၅၀၀၀ အတွင်း ရေးဆွဲထားသော ပုံများဖြစ်ကြောင်း ပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။ လူများနှင့်အတူ အဆင်တန်ဆာများ ဝတ်ဆင်ထားသော နွားများ၊အိမ်မွေးခွေးများနှင့် သစ်ကုလားအုပ် တစ်ကောင် တို့ကို ရေးဆွဲထားသည်။ လိုဏ်ပန်းချီများကို စံနစ်တကျ အလွန်ကောင်းမွန်စွာ ထိမ်းသိန်းထားသဖြင့် ပုံများ၏ စူးရှသော အရောင်များ၊ အနားသတ်မျဉ်းများကို ကောင်းစွာ မြင်နိုင်ကြပေသည်။

၇။ ကပိဝရ (ဘရာဇီး)

Aboriginal rock art at Nourlangie, Kakadu National Park, Northern Territory, Australia

Serra da Capivara အမျိုးသား ဥယျာဉ်သည် ကျောက်ဂူ နံရံဆေးရေး ပန်းချီများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော များပြားလှသည့် ကျောက်ဂူစု တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။ဓလေ့ထုံးတမ်းပွဲများ၊ အမဲလိုက်ပုံများ၊ သစ်ပင်များ နှင့် ယင်းဒေသမှ တိရိစ္ဆာန်ပုံများကို ရေးဆွဲထားသည်။ ယင်းပန်းချီကားများထဲမှ သက်တမ်း အရှည်ဆုံး ပန်းချီကားကို သိပ္ပံပညာရှင်များက လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း၂၅၀၀၀ က ရေးဆွဲခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ထားကြသည့် အချက်ကို မျိုးဗီဇ ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားခဲ့ကြသည်။

၈။ ဘင်မ်ဘက်ကာ (အိန္ဒိယ)

အိန္ဒိယနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းမှ Bhimbetka တွင် ကျောက်ဂူ ၊ ကျောက်မိုးပေါင်း ခြောက်ရာကျော်မျှ ရှိနေပြီး သမိုင်း မတင်မီ ခေတ်များက ရေးဆွဲထားခဲ့သော ဂူနံရံ ပန်းချီကားများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ကို အဓိက သုံးစွဲထားပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် အစိမ်းနှင့် အဝါကို ထည့်သွင်း ရေးဆွဲထားသော ယင်း ပန်းချီကားများတွင် လိုဏ်ဂူများအတွင်း ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့စဉ်က ကာလများနှင့် သူတို့ ရပ်တည် ရှင်သန်ခဲ့ရပုံများကို ရေးဆွဲထားပေသည်။ အချို့သော လိုဏ်များတွင် ပြောင်ပုံများ၊ ကျားပုံများနှင့် ခြင်္သေ့ပုံများ သာမက မိကျောင်းပုံများကို အများအပြား မြင်တွေ့ကြရ သည်။ သက်တမ်း အရင့်ဆုံးရုပ်ပုံသည် နှစ်ပေါင်း ၁၂၀၀၀ ခန့် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။

၉။ မာနို့စ် (အာဂျင်တီးနား)

Cueva de las Manos လိုဏ်ဂူ သည် အာဂျင်တီးနား နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ပင်တဂွန်ဒေသ ၏ လူသူကင်းဝေးရာ နေရာတွင် တည်ရှိပြီး လက်များကို ကျောက်သားပေါ်တွင် ထွင်းကာ ရေးဆွဲထားသော ပုံကြောင့် လက်ဂူ (Cave of Hands) ဟု လူသိများသည်။ကြံ့နှင့် အခြားသတ္တဝါပုံများနှင့် အမဲလိုက်သည့် မြင်ကွင်းပုံများကိုလည်း ရေးဆွဲထားသေးသည်။ လက်ပုံ အများစုသည် လက်ဝဲဘက် လက်များသာ ဖြစ်လေရာ ပုံဆွဲသူများက ယာဘက်လက်တွင် ဆေးကိုကိုင်ကာ ဘယ်လက်ကို နံရံပေါ်တင်လျက် လက်ချောင်းရာများအတိုင်း ဆေးဖြင့် လိုက်ဆွဲထားသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ယင်းတို့ကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၃၀၀၀၀ မှ နှစ် ၉၅၀၀ အတွင်း ရေးဆွဲထားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၀။ မာဂုရ (ဘူဂေးရီးယား)

Magura သည် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးသော လိုဏ်ဂူ တစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။လိုဏ်ဂူနံရံများကို လွန်ခဲ့သော နှစ် ၈၀၀၀ မှ ၄၀၀၀ အတွင်းက ရေးဆွဲထားခဲ့သော ပန်းချီများ ဖြင့် ခြယ် မှုန်းထားသည်။ နံရံ ပန်းချီကားပေါင်း ၇၀၀ ကျော်ရှိကာ ယင်းတို့ကို လင်းနို့ ချေးများဖြင့် ရေးဆွဲထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး အမဲလိုက်ပုံများ၊ လူများ ကခုန်နေကြပုံများနှင့် တိရိစ္ဆာန်ပုံ အမြောက်အများကို တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။

သမိုင်းမတင်မီ ကျောက်ခေတ်ဦးက လူသားတို့ ဂူများအတွင်း နေထိုင်ခဲ့စဉ်ကတည်းက လူတို့တွင် အနုပညာ ဗီဇကို ကမ္ဘာအနှံ့မှ ကျောက်ဂူများတွင် မြင်တွေ့ရသော ရှေးဦး လူသားတို့၏ နံရံပန်းချီများက ဖော်ညွှန်း ပြသလျက် ရှိနေပေသည်။ တစ်ခါက ကမ္ဘာကျော် ပန်းချီဆရာကြီး ပီကာဆိုသည် စပိန်နိုင်ငံမှ အယ်တာမီယား ကျောက်ဂူပန်းချီများကို သွား ရောက်ကြည့်ရှုခဲ့သည်။ ဂူနံရံတွင် ရေးဆွဲထားသော ပန်းချီများက နှစ်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာ ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သော ကာလများက လူသားတို့၏ အတွေး အမြင်များ၊ လူနေမှုဘဝများကို ပြသပေးလျက်ရှိနေပေသည်။

မောင်သာ(ရှေးဟောင်းသုတေသန)
၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလထုတ် သုတအလင်း မဂ္ဂဇင်းမှ